{"id":36,"date":"2016-06-12T21:57:23","date_gmt":"2016-06-12T19:57:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.jaermuseet.no\/vitengarden\/om-vitengarden\/"},"modified":"2024-10-14T11:10:51","modified_gmt":"2024-10-14T09:10:51","slug":"om-vitengarden","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.jaermuseet.no\/vitengarden\/om-vitengarden\/","title":{"rendered":"Om Vitengarden"},"content":{"rendered":"

P\u00e5 Vitengarden blir gjestene v\u00e5re invitert til \u00e5 “l\u00e6ra ved \u00e5 gjera”. Her kan du vera aktiv og utforska naturvitskap p\u00e5 nye og engasjerande m\u00e5tar.\u00a0 Og du l\u00e6rer om maten v\u00e5r, kor den kjem fr\u00e5 og koss maten blir produsert.<\/strong><\/p>\n

Det kan vera tungt \u00e5 pugga at definisjonen p\u00e5 ei hestekraft er \u00abden effekt som trengs for \u00e5 heva ein masse p\u00e5 75 kg loddrett opp 1 meter i l\u00f8pet av 1 sekund\u00bb. Noko heilt anna er \u00e5 koma p\u00e5 Vitengarden og sj\u00f8lv dra eit lodd p\u00e5 75 kilo ein meter opp, medan ei klokke tar tida p\u00e5 deg. Kor mange hestekrefter hadde du? Svaret vil du hugsa.<\/p>\n

\u2013 Eg h\u00f8yrer og gl\u00f8ymer, eg ser og hugsar, eg gjer og forst\u00e5r<\/em>, seier eit kinesisk ordtak. Og slik kan v\u00e5r filosofi oppsummerast. Kor lang tarm har eit menneske? Kanskje har du h\u00f8yrt \u2013 og gl\u00f8ymt \u2013 det ein gong. Men p\u00e5 Vitengarden f\u00e5r du gjera <\/em>det. \u2013 Dra ut tarmen, sj\u00e5 kor lang han er!<\/p>\n

I avdelinga Teknologi og landskap<\/em>, kan du utforska korleis landskapet p\u00e5 J\u00e6ren har forandra seg, og testa ut teknologien som har blitt nytta for \u00e5 forandra dette landskapet. L\u00f8ft opp deg sj\u00f8lv ved hjelp av teknologien som har rydda stein p\u00e5 J\u00e6ren i sidan 1800-talet. Kvifor var det s\u00e5 lett?
\nOg kven er tyngst av deg og far din? \u2013 Lat hydraulikken avgjera!<\/p>\n

Utstillinga Men mat m\u00e5 me ha\u2026<\/em> stod klar i 2005. Her kan du kikka gjennom glaset og inn i ei ekte bikube. Eller bli med p\u00e5 fabrikken og lag din eigen plog. Du f\u00e5r ogs\u00e5 sj\u00e5 korleis kua ser ut inni, og du kan pr\u00f8va deg som bonde i leikefjoset: fora, m\u00e5ka, forhausta og legga i silo \u2013 om og om igjen, slik syklusen er p\u00e5 ein ekte gard.<\/p>\n

Til Vitengarden h\u00f8yrer Kvia 4H og museumsgard. Det er eit gardstun fr\u00e5 1878 som n\u00e5 syner eit gardsmilj\u00f8 fr\u00e5 1950-\u00e5ra. Her kan du hoppa i h\u00f8yet eller sj\u00e5 n\u00e6rare p\u00e5 dyra som var vanlege p\u00e5 J\u00e6ren i den perioden. P\u00e5 aktivitetsdagar vert kj\u00f8kkenet p\u00e5 garden ofte brukt til \u00e5 gje publikum ein smak av j\u00e6rsk tradisjonsmat.<\/p>\n

Men kor kjem maten v\u00e5r fr\u00e5?<\/em><\/strong><\/p>\n

P\u00e5 garden kan du f\u00f8lgja maten \u00abfr\u00e5 jord til bord\u00bb; borna f\u00e5r m.a. vera med \u00e5 setta poteter om v\u00e5ren og ta dei opp om hausten. I kjellaren i heimehuset steiker me potetkaker,\u00abeplekage\u00bb, og i kafeen kan du kj\u00f8pa komla.<\/p>\n

Husdyra gir oss kj\u00f8t, egg, ost og mj\u00f8lk. Dette har vore avgjerande for livsgrunnlaget v\u00e5rt gjennom alle tider.<\/p>\n

Kor kjem p\u00f8lsene, hamburgarane og spareribsen du har p\u00e5 grillen fr\u00e5?<\/p>\n

Fr\u00e5 gammalt av var hausten slaktetid. Slik er det enn\u00e5 for lam og sau. Dei store sauedriftene kjem ned fr\u00e5 fjellet om hausten og fyller f\u00e5r-i-k\u00e5l grytene til familiar i Rogaland. Og det er tid for \u00e5 laga til pinnekj\u00f8tet til jul .<\/p>\n

P\u00e5 Vitengarden f\u00e5r du meir kunnskap om kor maten kjem fr\u00e5. Du kan vera med \u00e5 klyppa sauen, slakta og bli betre kjend med sauen sin anatomi.<\/p>\n

Vitengarden <\/em><\/strong>best\u00e5r av fleire bygg med vel 4000m\u00b2. Bygga representerer eit m\u00f8te mellom mellom j\u00e6rsk identitet og byggetradisjon og eit moderne formuttrykk. Bygget f\u00f8lger linjene i landskapet og vert opplevd som ein del av j\u00e6rlandskapet omkring.<\/p>\n

Les ogs\u00e5:<\/em><\/p>\n