Etter eit intenst dobbeltstudium av Kafka sine noveller og eit par av b\u00f8kene om Harry Potter, hadde han forst\u00e5tt at skilnaden i leseoppleving hovudsakleg var \u00e5 finna i lesaren si forutforst\u00e5ing. Litteratur var i det heile eit kontinuum: samanlikning-metafor-metamorfose. Ein trong berre \u00f8rsm\u00e5 tilpassingar i Aristoteles\u2019 l\u00e6re om logikk for \u00e5 overf\u00f8ra verkemidla til v\u00e5r felles verkelegheit.<\/p>\n
Sn\u00f8en var tjukk som Alexander Kielland. Sn\u00f8en var Alexander Kielland. Alexander Kielland var verkeleg sn\u00f8. <\/em><\/p>\n Nils Henrik Smith kledde seg ut som ein ape. Nils Henrik Smith var ein ape. Apen var verkeleg Nils Henrik Smith.<\/em><\/p>\n Ved \u00e5 manipulera situasjonskonteksten, samt utnytta andres forutforst\u00e5ing av kva han var kapabel til, hadde han tatt det vesle, men hittil umoglege, steget fr\u00e5 litter\u00e6r til verkeleg magisk-realisme.<\/p>\n Nils Henrik Smith kledde seg ut som eit losjemedlem. Nils Henrik Smith var eit losjemedlem. Losjemedlemmet var Lars Saabye Christensen.<\/em><\/p>\n Han kunne jo ikkje avsl\u00f8ra seg heller.<\/em><\/p>\n For augneblinken sto han utanfor eit tilsynelatande vanleg kontorbygg i ein vanleg norsk sm\u00e5by. Takka vera litteraturdetektiv Helge Torvund var han blitt sett p\u00e5 sporet av Riksm\u00e5lsforbundet sin representant p\u00e5 J\u00e6ren: Kjell Arild Pollestad. Smith hadde if\u00f8rt seg riksm\u00e5llosjen Det norske akademi sin uniform: ein munkekjoleliknande kjortel med hette. Og han hadde \u00f8vd p\u00e5 \u00e5 snakka som ein av deira mest framtredande medlemmar, Lars Saabye Christensen, dansk statsborgar og bokm\u00e5lsmafioso.<\/p>\n Smith pusta tungt, men det var berre fordi han var tett i nasen.<\/p>\n Han var ikkje nerv\u00f8s. <\/em><\/p>\n Det gjekk kaldt nedover ryggen p\u00e5 han. Men det var berre fordi det var vinter.<\/em> Og han hadde gl\u00f8ymt \u00e5 ta p\u00e5 seg ull.<\/p>\n Det dunka i brystet. Men det var berre fordi han hadde hjartebank.<\/em><\/p>\n D\u00e5 d\u00f8ra gjekk opp, kjende han korleis det dirra i knea. Men det var fordi han var heilt skjelven. <\/em>Nils Henrik Smith\u00a0var ikkje nerv\u00f8s.<\/p>\n Mannen som opna minna mistenkeleg om Kjell Arild Pollestad, tidlegare pater. Han sa:<\/p>\n \u00abFred v\u00e6re med deg, kj\u00e6re deg, hvem du n\u00e5 enn er. Passord!\u00bb<\/p>\n \u00abEh\u2026\u00bb mumla Smith p\u00e5 umiskjenneleg Saabye Christensen-vis.<\/p>\n \u00abLa meg hjelpe deg litt,\u00bb sa Pollestad. \u00abDersom jeg sier Syse, s\u00e5 sier du\u2026 \u00c5, kom igjen n\u00e5, du husker det nok? Syse\u2026\u00bb<\/p>\n \u00ab\u2026er en pyse,\u00bb sa Smith. Han visste jo at filosofen og statsministersonen Henrik Syse var medlem i Det norske akademi.<\/p>\n Pollestad s\u00e5g seg om. S\u00e5 kviskra han:<\/p>\n \u00abJeg er i grunnen enig, men ikke si det til noen.\u00bb Han fnyste: \u00abFilosofer! De hadde ikke klart seg i H\u00e5 kommune en l\u00f8rdagskveld.\u00bb Han lente seg fram og kviskra: \u00abVi pr\u00f8ver igjen. Det rette passordet er Syse \u2026 har sett lyset.<\/em> Husker du det til neste gang?\u00bb<\/p>\n \u00abSkal pr\u00f8ve,\u00bb sa Smith.<\/p>\n \u00abGodt,\u00bb sa Pollestad. \u00abDa pr\u00f8ver vi p\u00e5 ny. Vi vil jo ikke slippe inn uvedkommende, vi leker <\/em>ikke riksm\u00e5lsforbund her. Er du klar?\u00bb<\/p>\n Smith nikka.<\/p>\n \u00abGodt,\u00bb sa Pollestad. \u00abDa starter vi: Syse\u2026\u00bb<\/p>\n \u00ab\u2026har sett lyset.\u00bb<\/p>\n Den tidlegare pateren vinka Smith inn og etter seg. Dei gjekk opp ei trapp, gjennom ein gang, ned ei vindeltrapp,\u00a0gjennom end\u00e5\u00a0ein gang, tilbake igjen, til ei vindeltrapp som likna den f\u00f8rre, men denne gjekk oppover, gjennom ein ny gang, tilbake igjen, ned vindeltrappa, gjennom ein speilsal som svingte nitti gradar \u2013 og endeleg kom dei til to gigantiske mahognid\u00f8rer med inngraverte habsburgspurvar.<\/p>\n D\u00f8rene gjekk opp.<\/p>\n Pollestad let t\u00e6rne l\u00f8pa inn i salen, br\u00e5snu, for s\u00e5 \u00e5 ta Smith imot innanfr\u00e5. Den tidlegare pateren smilte.<\/p>\n \u00abVelkommen skal du v\u00e6re, kj\u00e6re medlem.\u00bb<\/p>\n Smith gjekk mot det enorme langbordet. Femti hettekledde riksm\u00e5lsfanatikarar glante. Han s\u00e5g dei ikkje, men han kjente dei: blikka etsa som raudgl\u00f8dande mikrob\u00f8lger fr\u00e5 raudgl\u00f8dande mikrob\u00f8lgjeomnar.<\/p>\n \u00abTa plass, herr dem.\u00bb<\/p>\n Meterh\u00f8ge s\u00f8lvkandelabrar sto p\u00e5 rekkje og rad. Bak Pollestad, som sat ved bordenden midt i rommet, sto ei lita hylle med ein raud fl\u00f8yelsduk. Opp\u00e5 den l\u00e5g riksm\u00e5lsordboka og den nynorske ordlista side om side.<\/p>\n Sistnemnde var klussa med.<\/p>\n Spynorsk mordbok<\/em>.<\/p>\n Og ved ein storskjerm p\u00e5 veggen hang eit gigantisk oljemaleri av Bj\u00f8rnstjerne Bj\u00f8rnson.<\/p>\n Smith fann ein ledig stol. Pollestad klappa i hendene, og inn fr\u00e5 ei sided\u00f8r kom to servit\u00f8rar, hettekledde, med kvar si trillevogn. Dei serverte dugande porsjonar til alle.<\/p>\n \u00abDette,\u00bb forklarte Pollestad, \u00aber middag a la Kielland. Spis opp alt. For som vi vet, er st\u00f8rrelsen av st\u00f8rste betydning. Til sammen veide de fire store over fire hundre kilo, mens de fire sm\u00e5\u2026\u00bb Han trykka p\u00e5 peikaren og eit samansett bilde av fire nynorskforfattarar dukka opp p\u00e5 storskjermen: Arne og Hulda Garborg, Ivar Aasen, Aasmund Olavsson Vinje. \u00ab\u2026 veide mindre! S\u00e5, er vi st\u00f8rst, dere?\u00bb<\/p>\n Det norske akademi svarte samstemt:<\/p>\n “Vi er flest,<\/em> \u00abDa,\u00bb sa Pollestad, \u00aber det p\u00e5 tide \u00e5 utsi manifestet v\u00e5rt.\u00bb<\/p>\n Dei tok kvarandre i hendene og sa i kor:<\/p>\n \u00abKj\u00e6re Bj\u00f8rnstjerne. La oss hevde riksm\u00e5lets posisjon i vort samfunnsliv. La oss hevde det som skriftsprog, kultursprog og fellessprog i de funksjoner hvor et standarisert talesprog er p\u00e5 sin plass. Gi oss et stabilt og normfast sprog p\u00e5 tradisjonens grunn.\u00a0Bedre den h\u00f8yere sprogbevissthet hos alle som bruker norsk i tale og skrift. Gj\u00f8r skolens oppl\u00e6ring i skriftlig sidem\u00e5l frivillig. Gi oss i dag vort eldgamle sprog, tilgi oss v\u00e5re dialekter. For riget er vort, og makten og \u00e6ren i all evighet. Takk.\u00bb<\/p>\n Han slo ut armene:<\/p>\n \u00abJeg har en plan, dere! F\u00f8rste ledd er allerede satt ut i livet. Det var Fred. Pollestad-utgaven<\/em>. Snart kommer Haugtussa. Pollestad-utgaven<\/em>. Etter dette er m\u00e5lfolket s\u00e5 m\u00f8rt at vi kan sette inn st\u00f8tet. Da inntar vi Garborgsenteret, tyvl\u00e5ner formidlerens mobiltelefon og hacker Instagram-kontoen. De har over tusen f\u00f8lgere! Tenk, for et signal det\u00a0blir til de udannede n\u00e5r Garborgsenterets statusoppdateringer kommer p\u00e5 riksm\u00e5l! Den politiske nynorskbevegelsen vil fullstendig opph\u00f8re \u00e5 eksistere. Det blir slutt p\u00e5 nynorskkommuner i hele landet. F\u00f8r jula kommer skal Norge atter samles til ett rike!\u00bb<\/p>\n Han la handa p\u00e5 riksm\u00e5lsordboka:<\/p>\n \u00abJeg lover, og til det tar jeg Bj\u00f8rnson som vitne, at jeg ikke skal g\u00e5 til fris\u00f8ren eller bruke sjampo og balsam f\u00f8r Norge er samlet til \u00e9n kommune. Og den kommunen skal hete\u2026\u00bb Pollestad rakte den ene knyttneven i v\u00earet, noko han ikkje hadde gjort sidan han var ein obsternasig liten gut med rosa bollekinn: \u00ab\u2026Norge kommune!<\/em>\u00bb<\/p>\n Heile Det norske akademi reiste seg og klappa. Dei hylla sin herre. Men om nokon hadde sett godt nok etter, ville dei ha lagt merke til ein begynnande kumulonimbus over hetta til den sist ankomne.<\/p>\n Det var nynorskforfattaren Nils Henrik Smith. Inkognito.<\/em><\/p>\n Jubelen la seg ikkje f\u00f8r etter fleire minutt, og d\u00e5 hadde Pollestad bestemt seg for \u00e5 sl\u00e5 seg laus:<\/p>\n \u00abDet er p\u00e5 tide \u00e5 begynne festlighetene. La oss synge sangen v\u00e5r!\u00bb<\/p>\n Losjemedlemma tok kvarandre om skuldrene og song for full hals:<\/p>\n “En himmeeel full av bj\u00f8rnstjerneeer \u00abN\u00e5,\u00bb ropte Pollestad, \u00abla oss danse jenka, dere!\u00bb<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n S\u00e5 Riksm\u00e5lsforbundet har tenkt \u00e5 hacka Garborgsenterets Instagram-konto og gjera landet v\u00e5rt til ein \u00e9inkommunestat? Kan dei klara det n\u00e5 n\u00e5r me alle veit om det? Det m\u00e5 vel vera <\/em>noko me kan gjera med det? Kva d\u00e5? Jau, f\u00f8lg med i morgon, det er det minste du kan gjera! F\u00f8lg med! Gjer det!<\/em><\/p>\n
\neier mest<\/em>
\nog vi skriver aller best!<\/em>
\nS\u00e6rlig verdens beste prest!”<\/em><\/p>\n![](\"https:\/\/www.jaermuseet.no\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2016\/11\/IMG_20161209_134742insta2-1024x846.jpg\")
<\/a><\/p>\n
\n<\/em>Bl\u00e5tt hav s\u00e5 langt du seeer
\n<\/em>En jooord med riksm\u00e5lsooord
\n<\/em>Kan du \u00f8nske meeeeer?”<\/em><\/p>\n
\n