{"id":13494,"date":"2024-07-01T20:44:53","date_gmt":"2024-07-01T18:44:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.jaermuseet.no\/garborgsenteret\/?p=13494"},"modified":"2024-07-03T15:02:35","modified_gmt":"2024-07-03T13:02:35","slug":"garborg-dora-er-heime-att","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.jaermuseet.no\/garborgsenteret\/garborg-dora-er-heime-att\/","title":{"rendered":"Garborg-d\u00f8ra er heime att"},"content":{"rendered":"\n

Ho vart redda ut av ein konteinar i 1976\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Garborgheimen vart freda i 1939. Likevel har det blitt gjort endringar med huset opp gjennom historia. D\u00e5 diktarheimen opna som museum 25. januar 1951 i h\u00f8ve 100-\u00e5rsh\u00f8gtida for Arne Garborgs f\u00f8dsel, var over 3000 menneske til stades. Mange tusen bes\u00f8kande gjekk gjennom inngangsd\u00f8rene i ettertid. Dei h\u00f8ge bes\u00f8kstala f\u00f8rte til slitasje p\u00e5 huset, og vedlikehald har vore n\u00f8dvendig i fleire omgangar.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

I 1976 l\u00f8yvde fylkeskommunen, Time kommune og Time m\u00e5llag midlar til eit omfattande restaureringsarbeid p\u00e5 Garborgheimen. Arbeidet vart gjort av det lokalet byggefirmaet Time Trevare. Av utvendig arbeid vart bordkledninga skifta ut, gamle vindauge vart fornya, og det vart lagt isolasjon mellom t\u00f8mmerveggen og bordkledninga. Allereie p\u00e5 1960-talet hadde den originale tj\u00f8rebreidde kledninga p\u00e5 baksida av huset vorte erstatta av kvitm\u00e5la st\u00e5ande kledning. Reier Time jr., som deltok i arbeidet i 1976, hugsa at ein var n\u00f8ye med \u00e5 bruka tidsrett dimensjon p\u00e5 kledningsbord og listverk.  Men den st\u00e5ande kledningen p\u00e5 baksida av huset vart no skifta ut med liggjande, utan at han hugsa heilt kvifor det vart gjort.  <\/p>\n\n\n\n

Skiftet av inngangsd\u00f8r var del av dette omfattande restaureringsarbeidet. Arbeidet med \u00e5 laga ny d\u00f8r til Garborgheimen vart gjort med stor flid. Ogs\u00e5 her vart arbeidet utf\u00f8rt s\u00e6rs n\u00f8ye av Time trevare. M\u00e5la p\u00e5 den nye d\u00f8ra var like p\u00e5 millimeteren som den gamle. Men kvar skulle ein gjera av denne? J\u00e6rbuen er ikkje kjend for \u00e5 spara p\u00e5 gammalt rask. D\u00f8ra hamna i konteinaren hj\u00e5 \u00abTrevaren\u00bb p\u00e5 Bryne. Den kulturinteresserte brynebuen Arne Aarsheim budde i nabolaget, og fekk dette med seg. Han synst det var for gale at d\u00f8ra skulle hivast, og bad om \u00e5 f\u00e5 ho.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"Arne
Arne Aarsheim p\u00e5 fritidseigedomen p\u00e5 Sirev\u00e5g. Garborg-d\u00f8ra
i bakgrunnen. Foto: privat.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Den gamle Garborg-d\u00f8ra fr\u00e5 1848 fekk eit nytt liv p\u00e5 fritidseigedomen til familien Aarsheim p\u00e5 Sirev\u00e5g. Ho fekk etter kvart eit str\u00f8k med bl\u00e5maling. Innsida vart ur\u00f8rt. Det vart sett opp lemmar p\u00e5 utsida av d\u00f8ra. Desse verna d\u00f8ra for vind og v\u00ear n\u00e5r familien reiste heim att til Bryne. <\/p>\n\n\n\n

I 2021 f\u00f8rte J\u00e6rmuseet kledninga p\u00e5 baksida av Garborgheimen tilbake til historisk korrekt utsj\u00e5nad att. Den liggande kvitmalte kledninga fr\u00e5 1976 vart erstatta med tj\u00f8rebreidd og st\u00e5ande hunkledning, som gamle bilde fr\u00e5 1920-talet viste. Det var vanleg \u00e5 nytta hun, det ytste, runde bordet skore av ein t\u00f8mmerstokk, p\u00e5 baksida av husa. \u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

D\u00e5 borna til Arne Aarsheim vart kjend med dette restaureringsarbeidet, ville dei gjerne gje d\u00f8ra tilbake slik at ho kunne f\u00e5 koma heim til Garborg att. Slik vart det. Den originale inngangsd\u00f8ra er no blitt del av den nyreviderte milj\u00f8utstillinga i 2. etasje i Garborgheimen. <\/p>\n\n\n\n

Tretten lag med m\u00e5ling<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

D\u00e5 konservatorane i J\u00e6rmuseet overtok d\u00f8ra, vart b\u00e5de treverk og metall reinska p\u00e5 forsiktig vis. I samband med konserveringa av d\u00f8ra \u00f8nskte dei \u00e5 finna ut kva farge d\u00f8ra hadde hatt opprinneleg. Var ho gr\u00f8n, slik ein trudde? <\/p>\n\n\n\n

Ved \u00e5 studera ein liten bit av malingslaget under mikroskopet, s\u00e5g konservator Sahra Campbell\u00a0 tretten ulike lag med m\u00e5ling. D\u00f8ra har vore m\u00e5la i ulike fargar opp igjennom \u00e5ra, og har vore b\u00e5de einsfarga og tofarga. Det inste laget viste seg \u00e5 vera okergult, med eit tynt lag med brun linoljem\u00e5ling. Denne teknikken vert kalla \u00e5dring, ein m\u00e5te \u00e5 imitera strukturen i treverket p\u00e5. P\u00e5 denne m\u00e5ten kunne ein f\u00e5 billig tre til \u00e5 sj\u00e5 ut som eit meir eksklusivt treverk. Det var vanleg \u00e5 bruka meir ressursar p\u00e5 dei delane av huset som var synleg for gjester, til d\u00f8mes inngangspartiet, gangen og bua, som bestestova i eit j\u00e6rhus heiter.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Noverande inngangsd\u00f8r i Garborgheimen er blitt m\u00e5la med den opprinnelege okergule fargen konservatoren fann p\u00e5 d\u00f8ra. Over det okergule m\u00e5lingslaget er d\u00f8ra \u00e5dra med tynn brun linoljem\u00e5ling.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Sj\u00e5 konservator Sahra Campbell i arbeid<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n

\n